CZYM JEST MATCHA?

Matcha jest najstarszą herbatą i uważa się ją za „najzdrowszą na świecie”. To wyszukany składnik diety wielbicieli zdrowego żywienia – oraz, obok tradycyjnego naparu, w wielu wyrobach: kawie latte, zupach, lodach, a nawet różnego rodzaju wypiekach. Co czyni ją tak wyjątkową?

Matcha to sproszkowana herbata japońska o charakterystycznym, intensywnie zielono szmaragdowym kolorze. Nie jest to oczywiście osobny gatunek herbaty lecz herbata szczególnie traktowana w czasie wzrostu.

Proces produkcji jest niezwykle czasochłonny – wytwarzana jest z liści krzewów, które co najmniej dwa tygodnie przed zbiorami są osłaniane przed słońcem, za pomocą specjalnych bambusowych konstrukcji, na których rozwieszanie są maty, co powoduje spowolnienie ich wzrostu. Tym sposobem liście wytwarzają związki chemiczne, dzięki którym herbata jest słodsza i bardziej aromatyczna. Kiedy liście nabierają bladego odcienia zieleni, są zbierane i suszone, a następnie ścierane na drobny pył, przy użyciu tradycyjnych kamiennych żaren, najczęściej wykonanych z granitu.

W ten sposób powstaje herbata tencha, która jest bazą wyjściową do produkcji matchy. Tym samym sposobem produkuje się gyokuro, lecz po zbiorze przechodzi ona inne procesy. Tencha nie jest rolowana i w początkowej fazie mielenia możliwe jest pozbycie się, nie tylko łodyżek liści, ale nawet nerwów i żyłek liściowych. Proces zacieniania plantacji opracowany został w Japonii w drugiej połowie XVI w i właściwie, w niezmienionej formie, przetrwał do dziś.

NIESAMOWITY SMAK

Matcha zaskakuje nie tylko swoim wyglądem, ale też smakiem. Zdecydowany, lekko cierpki, intensywny i bardzo szlachetny.

Świadomość o dobroczynnych zaletach czyni ją płynnym lekarstwem, a ponieważ picie czegokolwiek tylko dlatego że jest zdrowe, sprawia, że jest ono przyjemniejszym i smaczniejszym ‘rytuałem’.

Ma zdecydowanie niepowtarzalny smak i według wielu osób nie potrzeba dodawać do niej cukru, cytryny czy mleka. Jednak ja się z tym nie zgodzę, gdyż miałam okazję po raz pierwszy i jedyny spróbować ją w towarzystwie mleka roślinnego – orkiszowego i kokosowego! Prawdziwa poezja 😉

A według prawdziwych smakoszy, sama w sobie, posiada naturalny smak, który japończycy nazywają „umami”, czyli „piąty smak”, dzięki unikalnym aminokwasom.

HISTORIA

Historia tej herbaty sięga czasów panowania dynastii Tang w Chinach, czyli około 600 roku naszej ery. Wtedy to mnisi suszyli i formowali ją w herbaciane kostki, aby wygodniej przechowywać i łatwiej nią handlować.  Stała się zatem częścią tradycyjnej medycyny wschodnioazjatyckiej, ze względu na właściwości lecznicze. Wytwarzano ją w świątynnych ogrodach, susząc listki, a następnie mieląc na proszek. Potem taki pył gotowali, często z dodatkiem soli. Podczas kolejnej dynastii metoda produkcji zmieniła się nieco i przygotowywano ją ze skruszonych liści zmieszanych w wodzie trzepaczką w małej misce. Ten sposób został spopularyzowany i stał się ceremoniałem przygotowywania matchy. Fakt ten nawet został zapisany w dokumentach, w roku 1103. Opisuje on szczegółowo etykietę i zasady prowadzenia ceremonii parzenia herbaty.

W późniejszych czasach pewien buddyjski  mnich Eisai, który zauważył lecznicze jej działanie, przywiózł tę herbatę do Japonii. Miało to miejsce w latach 1141-1215. W XV i XVI wieku tradycja parzenia matchy, w której wykorzystywano wyłącznie jej  najwyższej jakości liście upowszechniła się do rangi dworskiego ceremoniału. W ówczesnych czasach pojawiło się kilku mistrzów tej ceremonii i do obecnej chwili istnieją 3 szkoły: Omotesenke, Urasenke i Mushakojisenke.
Dzisiaj ta sproszkowana herbata przeżywa rozkwit i najbardziej wartościowa, wytwarzana jest przez GARSTKĘ RENOMOWANYCH JAPOŃSKICH HERBACIARNI. Obecnie pijąc herbatę matcha siebie również możemy traktować w sposób ceremonialny, właśnie dzięki jej niesamowitym właściwościom 😉

SKŁADNIKI ODŻYWCZE

Zawartość kalorii w herbacie Matcha: 2,76 Kcal/g
Cukry w herbacie Matcha: 18,5 mg/g
Białko w herbacie Matcha: 274 mg/g
Tłuszcze w herbacie Matcha: 37,1 mg/g

  • żelazo: 0,130 mg/g
  • wapń: 3.28mg/g
  • cynk: 0,042 mg/g
  • potas; 20.50 mg/g
  • sód; 0,052 mg/g
  • ß-karoten: 300 ng/g
  • witamina C: 1,85 mg/g
  • witamina E: 0,183 mg/g
  • kofeina: 34 mg/g

Całkowita zawartość przeciwutleniaczy (katechin) w herbacie Matcha: 134 mg/g
Całkowita zawartość aminokwasów: 44.70 mg/g

WŁAŚCIWOŚCI

Jeśli chodzi o walory zdrowotne herbaty Matcha to pamiętać należy przede wszystkim, że z naparu matcha, do naszego ciała dostaje się sproszkowany liść w postaci zawiesiny w wodzie, a nie tak, jak przy zwykłej herbacie jedynie napar wodny. Oznacza to, że spożywamy także substancje nierozpuszczalne w wodzie.

Badania przeprowadzone w 2003 roku na Uniwersytecie w Colorado wykazały, że herbata matcha zawiera aż 137 razy więcej antyoksydantów niż zwykła zielona herbata! Ponadto, zawartość antyoksydantów w tym rodzaju herbaty jest wyższa niż w innych produktach słynących z podobnych właściwości – jagód goi czy liści szpinaku..

1. L-TEINA – ANTYSTRES, PAMIĘĆ I KONCENTRACJA

Do innych interesujących właściwości matchy należy duża zawartość L-teaniny – aminokwasu z grupy α-aminokwasów niebiałkowych, który wspomaga wysoki stopień relaksacji umysłowej przy jednoczesnym zachowaniu dużej czujności. L-teanina ułatwia wprowadzanie mózgu do pracy w częstotliwości fal alfa, które występują jedynie w stanie głębokiej relaksacji umysłu.  W około 250 ml matchy znajduje się 46 mg L-teaniny – pięciokrotnie więcej niż w zwykłej zielonej herbacie. Zawartość tego aminokwasu zależy jednak w głównej mierze od sposobu wytwarzania matchy i metod jej przygotowywania . Relaksujące właściwości L-teaniny równoważą pobudzające działanie kofeiny, zatem matcha sprzyja utrzymaniu koncentracji bez stanu pobudzenia organizmu.

Innym dodatkowym efektem L-teaniny jest produkcja dopaminy i serotoniny. Te dwa hormony wpływają na nasz nastrój, a ich zwiększona koncentracja sprawia, że jesteśmy bardziej odprężeni, zadowoleni i szczęśliwi.

2.CHLOROFIL – OCZYSZCZANIE

Matcha zawiera poza tym wiele chlorofilu, ponieważ krzew herbaciany zacienia się na cztery tygodnie przed zbiorami. Chlorofil uczestniczy w tworzeniu czerwonych ciałek krwi i zaopatruje komórki w tlen, także organizm jest lepiej ukrwiony, a przemiana materii przyspiesza się. Poza tym produkty z chlorofilem (jak spirulina, chlorella, moringa i inne) stosowane są chętnie do oczyszczania organizmu, ponieważ chlorofil ma działanie zasadowe i tym samym reguluje kwasowość ciała.

3.BOGATA W KATECHINY I EGCG – MEGA ANTYOKSYDANTY

Na pewno o tym słyszeliście. Antyoksydanty, czyli przeciwutleniacze to składniki odżywcze i enzymy odpowiedzialne za walkę z negatywnymi skutkami oddziaływania wolnych rodników. Dzięki przeciwutleniaczom wyglądamy młodziej i czujemy się zdrowsi, a także zapobiegamy groźnym chorobom. Przeciwutleniacze zawarte są w świeżych owocach i warzywach, ale zielona herbata matcha posiada największe stężenie antyoksydantów spośród wszystkich składników które możemy spożyć. Nic nie może pod tym względem równać się z cesarską herbatą matcha.

Nie wszystkie przeciwutleniacze są jednak identyczne. Zielona herbata zawiera konkretny typ antyoksydantów, znanych jako KATECHINY. Jedna z nich, znana jako EGCG (Galusan epigallokatechiny) jest szczególnie silny i znany ze swoich właściwości antyrakowych. Matcha może posiadać nawet 100 razy tyle EGCG co inne herbaty.

EGCG nie rozkłada się pod wpływem wysokiej temperatury, zatem herbata matcha może być napojem zalewanym gorąca wodą, nie tracąc przy tym swoich właściwości leczniczych.

4.DODAJE WIGORU I ODPORNOŚCI

Choć wszystkie zielone herbaty posiadają kofeinę, przypływ energii jakiego możemy doznać pijąc regularnie herbatę matcha bierze się z jej unikatowego składu. Dzięki L-teaninie Przypływ wigoru może trwać nawet 6 godzin, a w przeciwieństwie do kawy oraz w szczególności – napojów energetycznych, nie odczuwamy później rozdrażnienia albo nadciśnienia. Energia która pochodzi z matchy jest czysta i zdrowa.

5.POPRAWIA CHOLESTEROL

Badania wskazały, że osoby które regularnie piją matchę posiadają niższy poziom złego cholesterolu LDL, a wyższy poziom dobrego cholesterolu HDL. Mężczyźni pijący herbatę matcha chorują 11% rzadziej na choroby serca, niż ci którzy tego nie robią.

6.WSPOMAGA ODHUDZANIE I PRACĘ UKŁADU TRAWIENNEGO

Picie zielonej herbaty matcha przyspiesza metabolizm organizmu i pomaga spalać tłuszcz nawet 4 razy szybciej. Jest to jednocześnie zupełnie naturalny suplement diety, pochodzący z młodych liści zielonej herbaty, w odróżnieniu od pigułek, które nie gwarantują efektu, za to zawsze posiadają skutki uboczne…
Jest to znany fakt , że zielona herbata może „uspokoić” cały przewód pokarmowy. Matcha ma doskonałe rezultaty szczególnie w chorobach biegunkowych. pomaga również w podrażnieniu żołądka i w zgadze. Ma działanie alkaiczne i neutralizuje kwasy żołądkowe.

7.Ciśnienie krwi

Co ciekawe zielona herbata jest zalecana do regulacji nadciśnienia krwi i niedociśnienia. Ponownie unikalna kompozycja składników ma działanie stymulujące, a w tym samym czasie wspiera różne procesy metaboliczne regulując ciśnienie krwi.

 8.Układ sercowo-naczyniowy

W tym temacie istnieją imponujące badania z Japonii.
Ponad 40 tysięcy osób w wieku od 40 do 79 lat było poddane obserwacji przez 11 lat. Badanie to wykazało, że spożycie 5 lub więcej filiżanek zielonej herbaty (co odpowiada w przybliżeniu pół szklanki Matcha) zmniejszyła śmiertelność chorób sercowo-naczyniowych o 16% u mężczyzn i 32% u kobiet.

*CIEKAWOSTKI*

O WPŁYWIE NA MÓZG
W 2009 roku poddano analizie 9 opublikowanych badań z 4378 udokumentowanymi udarami  pośród łącznie 194.965 osób. Analiza dotyczyła zielonej herbaty oraz jej skutków na zapobieganie udarom mózgu . Wyniki wykazały wyraźne zmniejszenie potencjalnego ryzyka udaru mózgu (21%) przy spożywaniu 3 lub więcej filiżanek  zielonej herbaty dziennie.

O W PŁYWIE NA ZĘBY I DZIĄSŁA
W Japonii 2009 roku przeprowadzono badanie kontrolne na 940 mężczyznach w wieku od 49 do 59 lat. Badania dotyczyły zielonej herbaty i przyzębia. Wyniki badania pokazały znaczącą i wymierną poprawę na stan przyzębia. (rozluźnienie zębów, zmniejszone krwawienie) przy umiarkowanym spożywaniu zielonej herbaty. Matcha również posiada właściwości zapobiegające próchnicy, dzięki fluorowi, który się w niej znajduje. Innym jej aspektem jest poprawa flory błony śluzowej w jamie ustnej, po przez redukcję wirusów i mikroorganizmów.

Czy matcha jest zdrowsza od zwykłej liściastej zielonej herbaty?

Tak! Oba gatunki herbaty pochodzą z tego samego krzewu herbacianego. Istnieje jednak decydująca różnica pomiędzy herbata zieloną a matchą: w wypadku zielonej herbaty liście wyjmuje się po tym, jak naciągną, podczas gdy w wypadku matchy spożywa się cały liść w formie proszku. Ma to ogromny wpływ na  zawartość substancji odżywczych, podobnie jak ma to miejsce  w przypadku mąki białej w porównaniu do mąki pełnoziarnistej. W wypadku zielonej herbaty pije się tylko wyciąg, a mianowicie te substancje odżywcze, które dostaną się do wody. W przypadku matchy można korzystać nieograniczenie ze wszystkich zawartymi substancji odżywczych.

JAK ZAPARZYĆ W DZISIEJSZYCH CZASACH… 😉

Zgodnie z kielkusetletnią tradycją, herbatę Matcha przygotowywać należy według ściśle określonego rytuału Chanoyu.

Płaską łyżeczkę proszku (około 3 gramy) wsypujemy do ceramicznej miseczki (chawan) i zalewamy 150 ml gorącej, ale nie wrzącej wody  – 70 -80 stopni C. Po zalaniu, napój ubijać należy CHANSENEM, czyli bambusową miotełką co najmniej 30 sekund, aż do pojawienia się na jego powierzchni charakterystycznej pianki. Jeżeli jednak nie posiadamy potrzebnych rekwizytów, zamiast miseczki posłużyć nam może filiżanka, a do wymieszania i uzyskania pianki mały widelczyk lub spieniacz do mleka.

Ja do przygotowania swojego naparu używam blendera lub stosuję w koktajlach 😉

*CIEKAWOSTKA*

Usucha i Koicha to dwa sposoby przygotowania matchy. Usucha przygotowywana jest z około 1,75g matchy oraz 75ml wody. Podczas gdy wersja mocna czyli Koicha wymaga użycia na 40ml wody aż 3,75g proszku herbacianego. Gdy przygotowujemy usucha musimy za pomocą chasena rozprowadzić i spienić napar aż powstanie puszysta i jednolita piana, która pokrywa całą powierzchnię naparu. W przypadku Koicha nie możemy spienić herbaty ponieważ tak mała ilość wody i duża ilość matchy powoduje powstanie naparu gęstego jak miód. Taką wersję podaje się bez pianki i często serwuje się wraz z drobną słodką przekąską zwaną wagashi aby złagodzić gorzki smak.
Koicha przygotowywana jest zwykle z lepszej jakości herbaty i zwykle jest elementem ceremonii herbacianej.

Popularne jest przygotowywanie jest różnych koktajlów i napojów na bazie matchy z mlekiem lub sokami. Spośród zastosowań matchy w kulinariach często spotyka się dodatek do słodyczy, do kremów, ciast i lodów. Poza słodyczami można spotkać makaron i kluski z matchą.

Moje odczucia 

Istnieje wiele miejsc wytwarzania matchy – w Japonii i Chinach. Jednak jest ogromna różnica między nimi – jakościowa i cenowa, co się nierozerwalnie łączy ze sobą. Jeśli zdecydujemy się na picie matchy, to najlepiej jest już zainwestować w tę droższą, aby mieć całkowitą pewność co do pochodzenia i wartości. Ja mam wielką przyjemność picia matchy pozyskiwanej z ekologicznych upraw w prefekturze Kioto (Japonia).

GDZIE KUPIĆ JAPOŃSKĄ HERBATĘ MATCHA?

W sklepie DIET FOOD z 25 % zniżką na kod “yanny” 😉

Olga Janiczek